De titel zegt alles.
“Klotepsalm?” opperde Liselotte.
Johan legde zijn fijne blauwe stift neer. Hij zat aan de keukentafel waar plaats genoeg was om wat boeken, zijn Bijbel en zijn stiften te leggen. Liselotte boog zich over zijn schouder.
“Klaaglied schat,” zei hij. “psalm 4 is een klaaglied.”
“En 3 en 5 ook?” Liselotte kuste hem in zijn nek.
“H-mm.”
“Wat zijt ge aan het doen?”
“Kringskes aan ‘t trekken, want ik vergeet altijd welke kleur welk soort psalm is.”
Johan sloeg de bladzijde terug.
“Hier vanboven staan de soorten psalmen. Vertrouwenspsalmen, hymnes, wijsheidspsalmen, dankzeggingen enzovoorts, allemaal in een ander kleur. Maar als ik psalm 134 aan het lezen ben en ik heb die legende niet voor mij, dan weet ik niet meer waar dat bruin kringske voor staat . En daarom heb ik er de beginletter voor gezet, in ‘t zelfde kleur.”
“En ge gaat dat zo onthouden.”
“Ja. Alleen, klaagpsalm en koningspsalm beginnen alle twee met een k. Ko is dus koningspsalm en kl …”
“Had ge dan niet gewoon Ko voor koningspsalm kunnen gebruiken en gewoon een k voor klaagpsalm? Want klotepsalm, ik weet niet hoor.”
“Het is al te laat. De eerste zijn gezet.”
Liselotte nam koffie. “Gij ook?” vroeg ze.
“Nee, merci.”
Liselotte bleef staan en leunde tegen het aanrecht. Ze keek naar buiten waar een koolmeesje af en aan vloog. Af en toe nipte ze van haar hete koffie. Johan concentreerde zich op de psalmen en zette kringetjes. Af en toe bladerde hij zuchtend terug naar de legende. Er waren veel klote… klaagpsalmen. Hij gooide zijn blauw stiftje zuchtende bij de andere, die bijna van tafel rolden.
“Ja zeg, nu krijg ik die klote niet meer uit mijn gedachten. Bedankt hé”
“Graag gedaan, schat,” zei Liselotte. “Graag gedaan.”
“Nee, maar serieus. Die klotepsalmen zouden nooit, nooit, nooit in mij zijn opgekomen. Nooit. Dat zijn uw vieze, vuile gedachten. Ik heb er niets mee te maken. Part noch deel.”
“Maar schat, ge moet toch toegeven, kl, dat is toch …”
“Nee Lise.”
Johan zei altijd Lise als hij geïrriteerd geraakte.
“Nee, Lise, ik heb daar niets mee te maken. Niets. Ik wil niet dat ge mij die woorden in de mond legt.”
“Maar schat,” zei Liselotte. “Meent ge dat nu? Dat was maar om te lachen, hé. Echt zeg. Ik zeg al niets meer.”
Johan kon zich niet meer inhouden. “Ge waart er mee weg hé?” zei hij lachend.
Liselotte ontdooide.
“Ja, geef maar toe, ge waart er mee weg, hé.” Johan klapte zijn vlakke hand op tafel van plezier.
“Jaja, ‘t is al goed. Morgen zal ik aan mijn vriendinnen wel vertellen dat ge vijvenzeventig keer ‘klotepsalm’ in uw Bijbel geschreven hebt.”
Johan pakte een van de stiftjes en gooide het naar zijn vrouw, maar hij miste. “Riskeert u niet, hè,” zei hij.
“Geef toe dat het grappig zou zijn. Ziet ge hun gezichten al?”
“Grappig ja, maar ook pijnlijk. Voor mij dan. Mijn reputatie. En dat allemaal omdat gij mijn twee letters verandert in iets wat ik er nooit mee heb bedoeld.”
Het was even stil. Bij de volgende klaagpsalm bleef zijn blauwe stift boven het papier zweven, maar tenslotte schreef hij toch ‘kl’. Liselotte hield de meesjes buiten in de gaten.
“Eigenlijk,” zei Johan na een tijdje, “eigenlijk is dat wel een goed voorbeeld van hoe we met de Bijbel omgaan. Gisteren bijvoorbeeld las ik in Jeremia dat niets zo onbetrouwbaar is als het hart. Wat betekent dat volgens u?
“Simpel,” antwoordde Liselotte. “Dat gevoelens onbetrouwbaar zijn, dat ge er nooit moogt op voortgaan en dat ge uw verstand moet gebruiken, dat dat wel te vertrouwen is, niet?”
“En wat als Jeremia met ‘hart’ nu eens iets anders bedoelde dan onze gevoelens?”
“Iets anders bedoelde? Het is toch duidelijk dat hij gevoelens bedoelde?”
“Ja, voor ons. Voor ons staat ‘hart’ voor onze gevoelens, maar waar dacht Jeremia aan toen hij dat dicteerde?”
“Is dat dan zo van belang?”
“Ja. Bij die klotepsalm, is dat uw woord of het mijne?”
“Het mijne.”
“En heb ik dat ooit zo bedoeld?”
Liselotte grijnsde. “Nee.”
“Wat bedoelde ik dan?”
“Gij wilde aanduiden dat het klaagpsalmen waren.”
“Als ge dat maar weet,” zei Johan. “En zo hebt ge, zonder het te weten, ook Jeremia zijn woorden verdraaid. Ge hebt er iets in gelegd, waar hij nooit aan heeft gedacht en wat God nooit heeft bedoeld. De vraag is dan: is wat gij verstaat nog Gods Woord?”
“Kunt gij Jeremia zijn gedachten lezen, dan? Hoe weet gij nu wat hij heeft bedoeld?”
“Door na te gaan wat de gemiddelde Israëliet uit die tijd dacht dat een hart deed of waar het symbool voor stond.”
“En gij weet dat?” Liselotte trok haar wenkbrauw op. “Straffe gast zijt gij.”
“Ik heb vals gespeeld,” antwoordde Johan grijnzend. “Ik heb het gisteren opgezocht.”
“En?”
“Wilt ge ‘t weten?”
“Wilt gij deze tas naar uw hoofd?”
Johan grinnikte en parafraseerde wat in het artikel op zijn laptop stond, dat het hart in de tijd en de cultuur van Jeremia symbool stond voor heel de persoon.
“Niet alleen zijn gevoelens, dus, maar ook zijn redeneringen, zijn gedachten, zijn plannen. Alles waarvan wij denken dat het in de hersenen gebeurt, daarvan dacht Jeremia dat het in het hart gebeurde. Eigenlijk staat hart voor alles wat een persoon is. En du-us …”
Johan liet een pauze. Liselotte staarde naar de bodem van haar kopje.
“En dus-us …” hernam Johan, “betekent dat vers niet dat gevoelens onbetrouwbaar en bedrieglijk zijn. Er is geen tegenstelling tussen gevoel en verstand en het ene is niet beter dan het andere. Ze zijn alle twee slecht en bedrieglijk en onbetrouwbaar. De hele persoon is dat.”
“Ja, en?”
“Hoe: ja en? Dat is toch super belangrijk? Ge wilt God toch goed verstaan. Dat wilt ge toch, of niet?”
“Ja, natuurlijk.”
“Wel, dan moet ge luisteren naar wat Jeremia in de eerste plaats bedoelde en niet naar uw eigen gedachten. Ge moet luisteren naar mij en mijn klaagpsalmen en niet aan klotepsalmen denken.”
Liselotte nipte van haar koffie en schoof zachtjes tegen het aanrecht heen en weer.
“Of gaat ge toch iedere keer als ge kl in mijn Bijbel ziet staan, blijven zeggen dat het klotepsalmen zijn?”
Liselotte zuchtte. “Ja zeg, zo bedoelde ik dat niet hé.”
“Dat weet ik wel, schat, dat weet ik, maar denkt ge niet dat God het ook op zijn heupen krijgt als wij Hem woorden in de mond leggen die Hij nooit zo bedoeld heeft?”
Meer weten over de soorten psalmen? Klik hier.
Reactie plaatsen
Reacties